Expert’s Prediction Effect

Tại sao các chuyên gia lại là chuyên gia?

July 16, 2007

Như mọi người đều biết, bản báo cáo tháng 7 của nhóm Mark Matthews (chuyên gia tài chính của Merrill Lynch) cho rằng “Có rất ít các yếu tố thúc đẩy VN-Index theo chiều hướng tích cực vào thời điểm hiện nay…” và đề nghị Merrill Lynch (ML) rút hết vốn ra khỏi VN. Ngay sau khi thông tin về báo cáo này được đăng tải trên các phương tiện thông tin đại chúng thì VN-Index rớt thảm hại. Và có thể trong thời gian ngắn sắp tới, nếu không có sự can thiệp nào khác, VN-Index sẽ tiếp tục giảm. Ái chà. Vậy thì Mark Matthews dự đoán chính xác quá đấy chứ?

Đến đây, tôi lại nhớ đến một lần nói chuyện với những người bạn về cái tôi gọi là “Expert’s Prediction Effect” [1]. Nghĩa là sao? Một khi bạn đã có tấm bằng tiến sĩ và làm cho một cty tư vấn có tên tuổi thì các dự đoán của bạn “luôn” đúng, cho dù bạn chỉ có thể chỉ mất 1 phút cho dự đoán không tầm thường đấy. Vì sao lại như thế? Vì bạn là chuyên gia của 1 cty tư vấn nổi tiếng. Nghĩa là sẽ có rất rất nhiều người tin vào các dự đoán của bạn. Và một khi họ phản ứng theo niềm tin đấy, dự đoán của bạn sẽ tự nhiên trở nên đúng.

Quay trở lại trường hợp của ML. Nói như trên không có nghĩa là tôi cho rằng bản báo cáo của Mark là vớ vẩn hay chủ quan (mặc dù có rất nhiều “chuyên gia” VN phản bác như vậy trên các tờ báo lá cải). Đơn giản tôi không có data, không biết gì, nên không thể đánh giá tính khách quan và chính xác của bản báo cáo.

Footnote:

[1] “Expert’s Prediction Effect” là một thuật ngữ do tôi mới chế vì không biết thuật ngữ chuẩn được dùng trong Kinh Tế Học. Tuy nhiên, đây là một khái niệm cổ lổ sĩ chứ chẳng có gì mới mẻ.

Đính chính: từ khoa học được dùng là “Self-fulfiling Prophecy”, coined by Robert K. Merton, một sociologist nổi tiếng của Mỹ. Robert K. Merton là cha của Robert C. Merton, cha đẻ của ngành Financial Engineering và cũng là một Nobel Laureate in Economics.